Skip to content

ค่ายอาสาสมัครพิทักษ์อ่าวไทยตอนใน รุ่นที่ 2

โดย โครงการอนุรักษ์นกและพื้นที่ชุ่มน้ำอ่าวไทยตอนใน ของสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย

สนับสนุนโดย สำนักงานกองทุนสิ่งแวดล้อม

 

หลักการและเหตุผล

พื้นที่อ่าวไทยตอนในเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศและความสำคัญทางเศรษฐกิจ เนื่องจากเป็นเส้นทางการเดินเรือขนถ่ายสินค้า รวมทั้งเป็นพื้นที่ที่มีโรงงานอุตสาหกรรมเป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะจังหวัดสมุทรสาคร จังหวัดสมุทรปราการ รวมทั้งเป็นพื้นที่มีการประกอบอาชีพประมงของทั้งชาวบ้านและบริษัทธุรกิจขนาดใหญ่ ทำให้เกิดการทำประมงที่มากกว่าทรัพยากรทางทะเลจะยอมรับได้ ตลอดจนการทำประมงชายฝั่งแบบผิดวิธี โดยการใช้อวนรุน ทำให้สภาพของหาดชายเลนได้รับความเสียหายเป็นอันมาก อีกทั้งพื้นที่โดยรอบอ่าวไทยมีการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดิน จากนาเกลือโบราณเป็นนากุ้ง และบ่อปลา ซึ่งปัญหาและการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ได้ส่งผลกระทบต่อนกน้ำและนกชายเลน เนื่องจาก นกน้ำและนกชายเลนชนิดที่มีขนาดใหญ่ ได้แก่ นกปากช้อนหน้าดำ (Platalea minor )ซึ่งเป็นนกที่อยู่ในสถานะ ใกล้สูญพันธุ์ นกยางจีน( Egretta eulophotes) อยู่ในสถานะมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ เป็นต้น รวมถึงนกอพยพขนาดเล็กที่เดินทางหนีหนาวมาจากตอนบนของทวีป ได้แก่ นกทะเลขาเขียวลายจุด ( Tringa guttifer ) มีสถานะใกล้สูญพันธุ์ นกชายเลนปากช้อน ( Eurynorhynchus pygmeus ) มีสถานะมีแนวโน้มใกล้สูญพันธุ์ เป็นต้นที่จำเป็นต้องใช้พื้นที่หากินในนาเกลือระหว่างเวลาที่น้ำทะเลขึ้นและจะหากินในหาดเลนในระยะเวลาน้ำลง นอกจากนี้ ยังเกิดการบุกรุกทำลายพื้นที่ป่าชายเลน ซึ่งเป็นพื้นที่ที่จะป้องกันคลื่นลมทะเล จนมีปริมาณลดลง ทำให้เกิดการกัดเซาะชายฝั่ง ที่ดินจำนวนมากจึงหายไปกับน้ำทะเล ประกอบกับการเพิ่มระดับขึ้นของน้ำทะเล ทำให้ปัญหาที่มียิ่งทวีความรุนแรงมากขึ้น ซึ่งสามารถสรุปปัญหาที่สำคัญที่เกิดขึ้นในพื้นที่ได้ ดังนี้

1.1 ปัญหาการลดลงของพื้นที่อยู่อาศัย จำนวนพื้นที่ป่าชายเลน จากการวิเคราะห์ภาพถ่ายดาวเทียมแลนด์แซท โดย Vibulsreth (2518) จำนวนพื้นที่ป่าชายเลนที่เหลืออยู่ใน 7 จังหวัดในอ่าวไทยตอนในในปี 2518 มี 268,125 ไร่ ต่อมาปี 2529 เหลือพื้นที่ป่าชายเลนเพียง 19,431 ไร่ (จากข้อมูลของกรมป่าไม้ในปี 2538) รวมทั้งการทำนาเกลือแบบโบราณ มีการเปลี่ยนสภาพพื้นที่โดยการมีการขุดหน้าดินไปขายทำให้เกิดบ่อลึกและมีขนาดใหญ่ซึ่งไม่เหมาะสมกับการอยู่อาศัยของนกชายเลนขนาดเล็ก จากการสอบถามชาวบ้านในพื้นที่จังหวัดสมุทรสาครทราบว่าการทำนาเกลือมีพื้นที่น้องลงเนื่องจากราคาเกลือไม่ดึงดูดใจเกษตรกรในการลงทุน เนื่องจากชาวบ้านไม่มีความรู้ความเข้าใจถึงความสำคัญของนก จึงทำกิจกรรมที่ส่งผลกระทบต่อนก เช่นจับนกเพื่อกินและขาย ตัวอย่างนกบางชนิดที่ใกล้จะสูญพันธุ์ ได้แก่ นกชายเลนปากช้อน (Spoon-billed Sandpiper: Eurynorhynchus pygmaeus) ที่มีประชากรทั้งโลกไม่เกิน 1,000 ตัว สามารถพบเห็นได้บริเวณนาเกลือโคกขาม ต.โคกขาม จ.สมุทรสาคร และนาเกลือบ้านปากทะเล จังหวัดเพชรบุรี นกทะเลขาเขียวลายจุด (Nordmann s Greenshank Tringa guttifer) ประชากรทั่วโลกประมาณ 1,000 ตัว พบในอ่าวไทยตอนใน ในช่วงฤดูอพยพ ประมาณ 35-70 ตัว นกนางนวลแกลบจีนซึ่งเป็นนกอพยพ มีจำนวนน้อยมาก Collar et al (1994) จัดเป็นสัตว์ป่าที่ใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง นก หรือนกพงปากยาว (Large-billed Reed Warbler; Acrocephalus orinus) ที่คนคิดว่าสูญพันธุ์ไปแล้ว 139 ปี นับจากการพบนกชนิดนี้ครั้งแรกที่อินเดีย แต่กลับถูกพบเห็นที่แหลมผักเบี้ยอีกครั้งหนึ่ง

1.2 ไม่มีการสำรวจข้อมูลชนิดและจำนวนนกที่ชัดเจนในทางวิชาการ ที่จะนำมาใช้วางแผนในดูแลนกและถิ่นที่อยู่อาศัยของนกอย่างเป็นรูปธรรม

1.3 ไม่มีการปลูกฝังจิตสำนึก และภูมิปัญญาท้องถิ่นในการอนุรักษ์นกและถิ่นที่อยู่อาศัยของนก ให้กับเยาวชนรุ่นหลังได้เห็นความสำคัญและยึดถือปฏิบัติ

1.4 ไม่มีการบูรณาการความรู้เรื่องนกและระบบนิเวศที่สำคัญกับนก ในลักษณะที่เป็นการสร้างเครือข่ายระหว่างชุมชนต่อชุมชนด้วยกัน ตลอดทั้งแนวพื้นที่อ่าวไทยตอนใน

ดังนั้นจึงมีความจำเป็นที่จะต้องสร้างจิตสำนึก ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับนกรวมทั้งความสำคัญของพื้นที่ป่าชายเลน หาดเลน และพื้นที่อ่าวไทยตอนใน ให้กับชาวบ้านและเยาวชน เพื่อให้ร่วมกันรักษาพื้นที่ป่าชายเลนและหาดเลนไว้เพื่อเป็นที่อยู่อาศัยของนกและสัตว์น้ำ ก่อนที่จะมีการเปลี่ยนแปลงมากกว่าที่จะรักษาไว้ได้ ตัวอย่างของชนิดนกที่ได้รับการคุกคามและเกิดผลกระทบต่อการดำรงอยู่นก เช่น นกหัวโตมลายู (Malaysian Plover: Charadrius peronii ) ซึ่งเป็นนกประจำถิ่นของประเทศไทย อาจสูญพันธุ์ไปจากประเทศไทย หรือจากโลกได้ เนื่องจากการถูกทำลายถิ่นที่อยู่อาศัย (ข้อมูลเชิงปริมาณยังไม่มีการดำเนินการจัดเก็บ แต่เทียบจากการถูกทำลายที่อยู่อาศัยเชิงเปรียบเทียบ )

การดำเนินงานอาศัยความร่วมมือระหว่างชาวบ้าน นักศึกษา ประชาชนทั่วไปและองค์กรภาครัฐเพื่อให้เกิดการทำงานร่วมกัน เพื่อสร้างเป็นเครือข่ายในการดูแลและรักษาพื้นที่ชุ่มน้ำอ่าวไทยตอนในและนก ซึ่งการดำเนินการกิจกรรมเช่นการสร้างความรู้และความเข้าใจในเรื่องถิ่นที่อยู่อาศัยและนก การจำแนกชนิดนก การวิจัยและติดตามสถานะของนกทั้งปริมาณและความเป็นอยู่ จะช่วยสร้างความเข้าใจ ให้เกิดขึ้นกับประชาชนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ โดยชุมชนที่มีการอนุรักษ์ที่ดีจะสามารถดึงดูดนักดูนกรวมทั้งนักท่องเที่ยว จากทั่วโลกเข้ามายังพื้นที่รวมทั้งจะสามารถเป็นที่ศึกษาดูงานและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการดำเนินกิจกรรมกับทั้งชาวไทยที่สนในรวมทั้งชาวต่างชาติด้วย

วิธีการหนึ่งที่จะสร้างให้พื้นที่ได้รับการดูแล คือ การส่งเสริมให้ผู้คนภายนอกรวมทั้งคนในชุมชนสามารถ เข้าใจถึงความสำคัญและมีจิตสำนึกในการเป็นส่วนหนึ่งของการอนุรักษ์ธรรมชาติ

ซึ่งในการดำเนินงานส่วนหนึ่งนั้น สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย เล็งเห็นว่านักเรียนและนักศึกษาเป็นกำลังสำคัญในการร่วมกันรณรงค์และขยายการสร้างความเข้าใจให้เกิดขึ้นในวงกว้าง สมาคมอนุรักษ์นกฯ โดยโครงการอนุรักษ์และพื้นที่ชุ่มน้ำอ่าวไทยตอนใน จึงได้จัดโครงการอบรมอาสาสมัครพิทักษ์อ่าวไทยตอนในขึ้น เพื่อให้เป็นส่วนหนึ่งของความสำเร็จในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติของประเทศไทยโดยเฉพาะพื้นที่อ่าวไทยตอนใน

 

วัตถุประสงค์

1. ? เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับพื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่งทะเล และการดำรงชีวิตของนกในถิ่นที่อยู่อาศัย นำไปสู่จิตสำนึกในการเป็นส่วนหนึ่งของการอนุรักษ์

2. เพื่อสร้างอาสาสมัครที่สามารถดำเนินกิจกรรมสื่อความหมายทางธรรมชาติ

3. เพื่อสร้างเครือข่ายนักกิจกรรมด้านสิ่งแวดล้อมชายฝั่ง ระดับเยาวชน

4. เพื่อเป็นกำลังหลักในการดำเนินงานด้านกิจกรรมเยาวชนของโครงการอนุรักษ์นกและพื้นที่ชุ่มน้ำอ่าวไทยตอนใน ของสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย

5. เพื่อเสริมสร้างหลักการ วิธีการ และการดำเนินงานให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของสภาวะเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อมของประเทศ

 

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1. นักเรียน นักศึกษาที่เข้าร่วมกิจกรรมสามารถดำเนินกิจกรรมสื่อความหมายได้อย่างสมบูรณ์

2. เพิ่มศักยภาพของนักเรียน นักศึกษาที่ทำกิจกรรมและผู้ที่สนใจ ให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมและสิ่งแวดล้อม

3. นักเรียน นักศึกษาที่เข้าร่วมมีความเข้าใจและมีความสนใจที่จะเป็นส่วนหนึ่งในการอนุรักษ์พื้นที่ชุ่มน้ำชายฝั่งทะเลและนก

4. มีอาสาสมัครที่พร้อมจะดำเนินงานในการทำกิจกรรมร่วมกับโครงการอนุรักษ์นกและพื้นที่ชุ่มน้ำอ่าวไทยตอนใน

 

ระยะเวลาดำเนินงาน

22 -24 พฤษภาคม พ.ศ. 2552

 

สถานที่

บ้านเย็นเนซาเรท, หาดแหลมหลวง และบ้านปากทะเล จ.เพชรบุรี

 

กลุ่มเป้าหมาย จำนวนไม่เกิน 20คน

1. นักศึกษาที่ทำกิจกรรมเกี่ยวกับการอนุรักษ์ในรูปแบบกลุ่มและชมรม

2. นักเรียน นักศึกษาที่มีความสนใจจะทำกิจกรรมเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์

3. นักเรียน นักศึกษาที่สนใจทั่วไป

โดยมีข้อแม้ว่า นักศึกษาต้องมีเวลาที่สามารถทำกิจกรรมสื่อความหมายให้กับนักเรียนชั้นประถมศึกษาและมัธยมศึกษาที่อยู่รอบอ่าวไทยตอนใน อย่างน้อย 1 โรงเรียนกับสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย โดยทางสมาคมฯ จะเป็นผู้สนับสนุนค่าใช้จ่ายในการเดินทางและค่าอาหารช่วงทำกิจกรรม

นักเรียนสามารถร่วมกิจกรรมเป็นพี่เลี้ยงค่ายเยาวชนได้ ในช่วงวันหยุดและช่วงปิดภาคเรียน ตามความสะดวก โดยทางสมาคมฯ จะเป็นผู้สนับสนุนค่าใช้จ่ายดังกล่าวเช่นกัน

 

ค่าลงทะเบียน
ไม่เสียค่าใช้จ่ายใดใดทั้งสิ้น

 

ผู้รับผิดชอบโครงการ

โครงการอนุรักษ์นกและพื้นที่ชุ่มน้ำอ่าวไทยตอนใน ของสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย

 

   

วิธีการสมัคร

ส่งใบสมัครได้ที่ : owthaitonnai@yahoo.com

สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย
43 ซอยวิภาวดี-รังสิต 16/43 เขต ดินแดง แขวง ดินแดง กรุงเทพฯ 10400
หรือส่งโทรสารได้ที่ 02-691-4493

โครงการ ค่ายอาสาสมัครพิทักษ์อ่าวไทยตอนใน รุ่นที่ 2

22-24 พฤษภาคม พ.ศ. 2552 ณ บ้านเย็นเนซาเรท(Genezaret) ต.แหลมผักเบี้ย อ.แหลมหลวง จ.เพชรบุรี

โดย โครงการอนุรักษ์นกและพื้นที่ชุ่มน้ำอ่าวไทยตอนใน ของสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย

สนับสนุนโดย สำนักงานกองทุนสิ่งแวดล้อม

วันที่ 1 (ศุกร์ที่ 22 พฤษภาคม) : นัดพบลงทะเบียนสมาชิกที่ สถานีรถไฟฟ้าBTS อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ เวลา 09.00 น.

  • กิจกรรม รู้จักฉัน-รู้จักเธอ

สันทนาการและกลุ่มสัมพันธ์ เพื่อทำความรู้จักคุ้นเคยกับพี่ๆและเพื่อนใหม่ต่างสถาบันให้มากยิ่งขึ้น

โดย วิทยากรสันทนาการและอาสาสมัครรุ่นที่ 1 จากโครงการฯ

การแสดง ชุด ปากช้อนผจญภัย

ชมละครหุ่นมือและสนทนาแลกเปลี่ยนประสบการณ์ จากกระบวนการผลิตสู่การนำเสนอ

โดย อ.กฤษณา ทองนุ่มและกลุ่มนักเรียนจากโรงเรียนบ้านลาดวิทยา จ.เพชรบุรี

สไลด์พิเศษ ชุด ครอบครัวนกแห่งหาดแหลมหลวง

ตามติดชีวิตนกชายเลนใกล้สูญพันธุ์ประจำถิ่น กับชุดภาพถ่ายและวีดีโอจากงานสำรวจและเฝ้าระวัง

โดย คุณวิชา นรังสี นักถ่ายภาพสารคดีธรรมชาติ กรรมการสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย

ห้องเรียนธรรมชาติ(ภาคค่ำ) ตอน ธรรมชาติอ่าวไทยตอนใน

ชมวีดีโอสารคดี / ประมวลภาพการดำเนินโครงการฯ / อาสาสมัครรุ่นที่ 1 แลกเปลี่ยนประสบการณ์

โดย คุณวรพล ธัญธารา ผู้ประสานงานโครงการฯ

ชมภาพยนตร์อิงงานวิจัย เรื่อง Fly away Home (เพื่อนรักสุดขอบฟ้า)

วันที่ 2 (เสาร์ที่ 23 พฤษภาคม)

  • กิจกรรม การเดินทางของสายน้ำ

ชุดกิจกรรมสื่อความหมาย เพื่อเรียนรู้ระบบนิเวศและปรากฏการณ์ ที่เกิดขึ้นกับสายน้ำ จากภูเขาถึงทะเล

โดย คุณอนันต์ธนา มงคลศิริ วิทยากรสิ่งแวดล้อมศึกษา

กิจกรรม นักสำรวจชายฝั่ง

บันทึกการพบเห็นสิ่งมีชีวิตและซากเกยหาด เพื่อฝึกฝนการจำแนกเบื้องต้น และประเมินสุขภาพชายหาด

โดย คุณปฐวี สุขสวัสดิ์ วิทยากร มูลนิธิอุทยานสิ่งแวดล้อมนานาชาติสิรินธร*(อาจมีการเปลี่ยนแปลง)

และคุณโสภิตา เสนาดี วิทยากรด้านระบบนิเวศพืช

กิจกรรม ตามหลังคนเล

เรียนรู้วิถีชีวิต-อาชีพชุมชน ของคนพึ่งพาทะเล ที่บ้านปากทะเล และดูนกหัวโตมลายู ที่หาดแหลมหลวง

โดย พี่แดง วิทยากรท้องถิ่น

กิจกรรม รวมใจอาสาสมัคร

Mind map สรุปการสำรวจและเรียนรู้ / แลกเปลี่ยนและระดมความคิด / สันทนาการ

บทเรียนจากกรณีศึกษา:กิจกรรมรณรงค์เคลื่อนที่และค่ายเยาวชน / บทเพลงเยาวชนเพื่อการอนุรักษ์

โดย คุณวรพล ธัญธารา ผู้ประสานงานโครงการฯ

ชมภาพยนตร์สารคดีรางวัล เกี่ยวกับนกอพยพ เรื่อง Winged Migration

วันที่ 3 (อาทิตย์ที่ 24 พฤษภาคม)

  • กิจกรรม อาสาสมัคร-นักสื่อความหมาย

เรียนรู้วิธีคิดและแนวทางปฏิบัติ เพื่อฝึกฝนทักษะการนำเกมและกิจกรรมสื่อความหมายธรรมชาติ

โดย คุณอนันต์ธนา มงคลศิริ วิทยากรสิ่งแวดล้อมศึกษา

สมาชิกออกเดินทางกลับจากค่าย เวลา 13.00 น. เดินทางถึง กรุงเทพฯโดยสวัสดิภาพ เวลา 15.00 น.