Skip to content

โครงการประเมินและติดตามตรวจสอบพื้นที่สำคัญเพื่อการอนุรักษ์นก (IBAs) ในประเทศไทย 2015

 

หลักการและเหตุผล

สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทยเป็นองค์กรพัฒนาเอกชนและเป็นภาคีเครือข่ายของ BirdLife International ซึ่งจัดพิมพ์หนังสือบัญชีรายชื่อพื้นที่สำคัญเพื่อการอนุรักษ์นกในประเทศไทย เมื่อปี พ.ศ. 2547 (ค.ศ. 2004) และหนังสือที่สำคัญนี้ได้ถูกนำมาใช้สนับสนุนการวิเคราะห์ Key Biodiversity Areas (KBAs) 114 แห่งในประเทศไทย นอกจากนี้บัญชีรายชื่อ IBA 62 แห่งในประเทศไทย ยังช่วยสนับสนุนองค์ความรู้ด้านความหลากหลายทางชีวภาพในประเทศไทยให้มากขึ้น โดยระบุพื้นที่คุ้มครองที่มีความสำคัญอย่างเป็นทางการ แต่ในปัจจุบันมี IBA เพียง 42 แห่ง ที่มีพื้นที่เกือบทั้งหมดถูกคุ้มครองอย่างเป็นทางการ ทั้งนี้โครงการ IBA อยู่ในยุทธศาสตร์การอนุรักษ์ระดับโลกที่สำคัญของ BirdLife International ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อติดตาม ตรวจสอบ และทำให้การคุ้มครองพื้นที่เหล่านี้ไม่ใช่เพื่อนกเท่านั้น แต่ยังทำเพื่อสัตว์ป่าที่อยู่ในพื้นที่นั้นทั้งหมดด้วย

นก เป็นตัวชี้วัดความหลากหลายทางชีวภาพที่มีประสิทธิภาพในกลุ่มสิ่งมีชีวิต โดยเฉพาะเมื่อนำมาใช้ในการกำหนดพื้นที่เพื่อการอนุรักษ์ ทำให้มั่นใจว่าสัตว์และพืชอื่นๆ จำนวนมากจะอยู่รอดเหมือนกัน อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่มีการตีพิมพ์บัญชีรายชื่อ IBA ยังไม่มีการติดตามตรวจสอบระบบ IBA ในประเทศไทย และมีการปรับข้อมูลบัญชีรายชื่อของ IBA ในประเทศไทยเพียงเล็กน้อยเท่านั้น ในปัจจุบันคาดว่าสภาพพื้นที่ IBA บางแห่งได้เปลี่ยนแปลงไป และพื้นที่บางแห่งมีศักยภาพในการจัดตั้งเป็น IBA แห่งใหม่ โดยเฉพาะพื้นที่ชุ่มน้ำในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทย ซึ่งสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย มีส่วนร่วมจัดทำโครงการอนุรักษ์ใน IBA หลายแห่งในประเทศไทย รวมทั้งสนับสนุนกลุ่มดูนก โครงการวิจัย องค์กรพัฒนาเอกชน กลุ่มอนุรักษ์ในระดับท้องถิ่นและระดับชาติ รวมถึงสนับสนุนการจัดตั้งและการบริหารจัดการกลุ่มอนุรักษ์ในท้องถิ่น โดยเฉพาะพื้นที่บริเวณอ่าวไทยตอนใน

เนื่องด้วยสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย สามารถประเมินติดตามตรวจสอบ IBA ระดับชาติได้ในระยะยาว โดยได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดีจากผู้ที่เกี่ยวข้องที่อยู่โดยรอบ และในพื้นที่ของ IBA ทั้งยังมี BirdLife International และ the Royal Society for the Protection of Birds (RSPB) สนับสนุนสมาคมอนุรักษ์นกฯ ในการดำเนินโครงการสร้างเครือข่ายติดตามตรวจสอบ และสนับสนุนการอนุรักษ์ IBA ในประเทศไทย รวมทั้งดำเนินการประเมินและปรับข้อมูล IBA เป็นประจำ อย่างเป็นระบบ และพัฒนาศักยภาพเพื่อสนับสนุนการอนุรักษ์พื้นที่ เมื่อดำเนินงานโครงการนี้แล้วเสร็จจะได้ภาพรวมด้านการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ แม้จะเน้นความสำคัญเพียงแค่ชนิดนก ดังนั้นจึงคาดหวังว่าการจัดทำโครงการนี้จะสามารถให้ความรู้ ฝึกอบรม ประเมินสถานะ จัดตั้งพื้นที่ สร้างฐานข้อมูล IBA และให้ข้อมูลสนับสนุน BirdLife International และผู้ร่วมประเมิน และติดตามตรวจสอบโครงการ IBA ในแต่ละภูมิภาคของประเทศไทย

วิธีการในโครงการ

  1.           สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย ร่างรายชื่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง แผนงาน และความรับผิดชอบ ในการประเมินและติดตามตรวจสอบ IBA และคัดเลือกพื้นที่บางแห่งเพื่อเสนอจัดตั้งเป็น IBA แห่งใหม่
  2.           ร่างแบบประเมินและติดตามตรวจสอบ IBA
  3.           ทดสอบแบบประเมินและติดตามตรวจสอบ ใน IBA บางแห่งก่อนใช้งาน มีการทดสอบเพิ่มเติม และแก้ไขเนื้อหาหากจำเป็น
  4.           พิจารณาทบทวน และเรียบเรียงแบบประเมินและติดตามตรวจสอบ IBA ระบุผู้เข้าร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการ และงบประมาณ
  5.           ฝึกอบรมการใช้แบบประเมินและติดตามตรวจสอบ IBA ในสี่ภูมิภาค คัดเลือก IBA แห่งใหม่ เก็บรวบรวมข้อมูลเบื้องต้นจากหน่วยงานที่สามารถมีส่วนร่วมในโครงการ
  6.           รวบรวมข้อมูล และเรียบเรียงทั้งภาษาไทย และภาษาอังกฤษ
  7.           หน่วยงานต่างๆ นำเสนอโครงการ และ IBA ที่แตกต่างกันในแต่ละแห่งในงานสัมมนา และนิทรรศการ เก็บข้อมูลอย่างต่อเนื่องเกี่ยวกับ IBA และภัยคุกคามที่มีต่อ IBA เพื่อให้สาธารณชนตระหนักในความสำคัญของ IBA
  8.           นำเสนอและรายงานข้อมูลทั้งหมดที่เก็บรวบรวมได้จาก IBA เดิม ผลการคัดเลือก IBA ใหม่ และข้อเสนอแนะระดับนโยบายที่สำคัญ

สรุปผลการดำเนินงาน

  •  สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย มีการประสานงานกับเครือข่ายอนุรักษ์ต่างๆ เพื่อติดตามตรวจสอบ IBA ในประเทศไทย และแบ่งปันประสบการณ์งานอนุรักษ์ในท้องถิ่นที่มีความสำคัญในระดับชาติ
  • มีการพิจารณาข้อมูล IBA ในประเทศไทยไม่น้อยกว่า 35 แห่ง และเสนอ IBA ใหม่อย่างน้อย 3 แห่ง
  •  โครงการอนุรักษ์ของ สมาคมอนุรักษ์นกฯ จะมีการประเมินและติดตามตรวจสอบระบบของ IBA เพื่อสร้างความมั่นใจว่าข้อมูลทั้งหมดของ IBA มีการปรับปรุงให้เป็นปัจจุบัน
  • ประชาชนมีความตระหนักมากขึ้นและมีการสนับสนุนจากประชาชนในพื้นที่สำคัญเพื่อการอนุรักษ์นกในประเทศไทย และมีการสนับสนุนการประเมินและติดตามตรวจสอบ IBA ในวงกว้าง โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากสมาชิกของสมาคมอนุรักษ์นกฯ
  • หน่วยงานของรัฐเห็นคุณค่าของ IBA ว่าสามารถเป็นเครื่องมือในการประเมินและติดตามตรวจสอบการอนุรักษ์ธรรมชาติในประเทศไทย
  • ข้อมูลที่ได้จากโครงการนี้ จะถูกรายงานและส่งไปยัง BirdLife International และภาคีเครือข่ายอื่นๆ ในภูมิภาคเอเชีย

สถานที่และระยะเวลาจัดการประชุม

  1.        ภาคกลาง: ณ โรงแรม เค ยู โฮม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขนวันที่ 20 มีนาคม2558
  2.        ภาคเหนือ: จ.เชียงใหม่ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ วันที่ 28 เมษายน 2558
  3.        ภาคใต้: จ.นครศรีธรรมราช มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ วันที่ 26 มิถุนายน 2558
  4.        ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ: จ.ขอนแก่น มหาวิทยาลัยขอนแก่น วันที่ 21 กรกฎาคม  2558

 

 

พื้นที่สำคัญสำหรับนก IBA

 

ดาวน์โหลดแบบฟอร์ม IBAs

IBA Monitoring Form 2015.